Tagarchief: Wat wil ik nou echt?

je tweede carriere

Je tweede carrière – Workshop – Wie ben ik en wat wil ik nou echt?

Je tweede carrière

Workshop – Wie ben ik en wat wil ik nou echt?

Je bent 45-plus en je wil graag (ander) werk, maar de kansen op een andere baan zijn momenteel niet erg groot. Deze interactieve workshop zal je inzicht geven in de eerste stappen van je tweede carrière. Dus kom langs voor een ontspannen kennismaking.

Wie-ben-ik-en-wat-wil-ik-nou-echt
“De vraag ´Wat nu?´ zul je hier oplossen!” – M. Wiedijk – Amsterdam

Als je huidige carrière je geen voldoening meer geeft

Werk jij om alleen maar in je levensonderhoud te voorzien? En wat gebeurt er als je daar wonderwel in geslaagd bent? Dan ontstaan er andere behoeften in je leven, zoals die aan erkenning, zelfrespect en persoonlijke ontwikkeling. Je bent in een nieuwe levensfase terechtgekomen die voortkomt uit een natuurlijke behoefte aan ontplooiing en persoonlijke groei.

Zin en betekenis

Je tweede carrière gaat dan ook veel verder dan alleen maar werken. Het gaat er om zin en betekenis te geven aan je bestaan, jezelf een morele identiteit te verwerven met eigen waarden. Zodat je kunt bouwen aan een toekomst waarin leven en werk aansluiten op wie jij ten diepste bent.

Zelfkennis en zelfacceptatie

Daarvoor is voldoende zelfkennis en zelfacceptatie vereist, waarmee je opnieuw leiding gaat geven aan jouw leven. Je zult jezelf moeten leren doorgronden, jezelf werkelijk leren accepteren en leren varen op je intuïtie. Daarbij zal je in deze moderne samenleving op zoek moeten gaan naar waarden die jouw bestaan overstijgen. Ten slotte zal je aan dit alles een invulling moeten geven in je leven en dat vereist moed, zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen.

Echte keuzes zijn lastig

Echt keuzes zijn lastig en vereisen lef

“De eerste stap naar je tweede carrière begint hier!”

 

 

 

 

 

Dat maakt ook dat echte keuzes in je leven vaak lastig of zelf pijnlijk zijn. Er lijkt veel op het spel te staan en je kan weerstand ondervinden. Je kunt daarom best wat hulp gebruiken van mensen met ervaringskennis, die zich in dit onderwerp gespecialiseerd hebben.

Voor wie?

Voor 45 plussers die op een kruispunt staan in hun carrière.

Wat ga je leren?

  • Jouw levenshouding en persoonlijkheid doorzien
  • Hoe je actief sturing kunt geven aan je leven
  • Wat jouw morele identiteit is
  • Hoe je het contact met jezelf kunt herstellen
  • Wat echte keuzes zijn

“Een week later en het verhaal over keuzes resoneert nog steeds, mijn complimenten” – Ivan – Amsterdam

Praktische zaken

  • Deze avond wordt georganiseerd door ‘Je tweede carrière’ samen met ‘Tatkraft Filosofie’
  • De workshop vindt plaats op donderdagavond 10 maart 2016je tweede carriere
  • De workshop start om 20.00 uur (inloop vanaf 19.30 uur),
    einde 22.30 uur
  • Er is voldoende tijd voor interactie
  • Jouw investering in je tweede carrière bedraagt slechts € 25,- (inclusief het boek ‘Je tweede carrière’ t.w.v. € 19,95)
  • Zorg dat je op tijd aanwezig bent, we starten stipt om 20.00.
  • Locatie: het Mixtup gebouw midden in de Amsterdamse Pijp

Over Thijs Sins

Na een succesvolle carrière als ondernemer is Thijs de studie wijsbegeerte begonnen vanuit een behoefte aan zelfontplooiing.

Daarmee heeft hij het roer omgegooid: “ik ruilde mijn carrière als ervaren ondernemer en econoom in voor onbekend terrein. De master wijsbegeerte heb ik vervolgens met veel plezier in een recordtempo afgerond.”

Inmiddels geeft Thijs met zijn bedrijf Tatkraft Filosofie hoog gewaardeerde trainingen, individuele coaching en cursussen op het gebied van levensvragen, persoonlijke ontwikkeling en -leiderschap.

je tweede carriere

“Het is mijn missie om mensen te helpen hun grenzeloze potentieel te ontdekken.”

“Centraal staat het beantwoorden van de vraag: Wie ben ik en wat wil ik nou echt?”

Meld je nu aan voor de workshop

VOORNAAM*

ACHTERNAAM*

EMAIL*

TELEFOON

OPMERKING

Gelieve dit veld leeg te laten.

Tatkraft voorpagina Parool

Op de voorpagina van het Parool. Tatkraft Filosofie op voorpagina Parool

Afgelopen bootcamp heeft Parool journaliste Hiske Versprille zelf deelgenomen en daar een prachtig artikel over geschreven: “Niet hollen maar stilstaan” 

Tomeloze ambitie
“Als er één ding is dat de deelnemers van de bootcamp bindt, is het wel dat ze op een of andere manier klem zitten; in de verwachtingen van hun omgeving, in levensstijl of in hun tomeloze ambitie.”

Dat levert voor iedereen dan ook de vraag op: Wie ben ik eigenlijk? En wat wil ik nou echt met mijn leven?

Moderne epidemie 
“Ze zijn in grofweg de afgelopen tien jaar, zoals één van hen het verwoordt, ‘met twee vingers in de neus, achteruitlopend en feestend’ ontzettend geslaagd. Maar op een gegeven moment liep er iets spaak of sloegen de twijfels toe.”

In de bootcamp wordt filosofie gebruikt om deze levensvragen te doorzien en de werking van de diverse oefeningen te verklaren. Hiske citeert Thijs over dit hedendaagse probleem “Het is echt een moderne epidemie. Mensen blijven maar doorhollen zonder af en toe eens na te denken over wie ze nou eigenlijk zijn en wat ze belangrijk vinden – ik zie het bij al mijn cursussen.”

IMG_3551Erkenning en succes
“Thijs weet uit eigen ervaring hoe het is om over de kop te slaan: hij ontwikkelde zijn cursus nadat hij, zoals hij dat noemt, een jaar compleet in de war was geweest. Ik had bedrijfseconomie gestudeerd en was ondernemer. Ik wilde altijd rijk worden en de beste zijn. Maar ineens dacht ik: is dit het nou? En toen sloeg de bodem onder me weg. Die dorst naar succes en naar waardering: het is een fictie die uiteindelijk nergens op is gebaseerd.”

Ook de deelnemers komen aan het woord, waarbij duidelijk wordt dat velen de lat hoog leggen en zich afvragen of ze daar wel gelukkig van worden. “Iedereen werkt zich kapot, maar doet alsof het allemaal prima gaat,” zegt een van de dames. “Wij houden de schijn op. Het gaat zo goed, we zijn zo succesvol. Ondertussen moet je je familie regelmatig zien, een goede relatie hebben, elk jaar drie keer op reis en er goed uitzien. Het is eigenlijk niet te doen.”

Authentieke keuzes
De oorzaak moet worden gezocht in de verworvenheden van onze moderne tijd. Thijs vertelt “Door alle vrijheid en waardevrijheid weten we niet meer op basis van wat we moeten kiezen. Goed kiezen is een kunst die je moet aanleren. Als je beter weet wie je bent, wordt het gemakkelijker om te kiezen en om na te denken of je het leven leeft dat bij je past.”

Zelfkennis
Uiteindelijk gaat het erom dat je gelukkig bent met wie je bent en wat je doet. “Filosofen doen een poging het goede leven te beschrijven,” zegt Sins. “Wat is dat dan? Ik heb de ervaring dat weinig zo waardevol is als stilstaan en naar jezelf luisteren. Als je rustig en stil bent en de tijd neemt om jezelf en je eigen drijfveren te leren kennen, komen de antwoorden vaak vanzelf.”

Wil je zelf meedoen?

Schrijf je dan nu in voor de bootcamp

cursus keuzestress en levensvragen

Het artikel in het Parool

Lees meer over deze unieke bootcamp

Contactformulier

Of neem contact op met Thijs voor individuele coaching via onderstaand formulier.

VOORNAAM*

ACHTERNAAM*

EMAIL*

TELEFOON

OPMERKING

Gelieve dit veld leeg te laten.

Levenskeuzes: Welke carrière kies ik?

Levenskeuzes: Welke carrière kies ik?

Deze TED talk gaat over het maken van levenskeuzes, de echt groteted talks beslissingen in je leven. Welke carrière moet ik kiezen? Mijn relatie verbreken? Buiten de stad gaan wonen?

De filosofe Ruth Chang legt uit dat je deze keuzes maar moeilijk rationeel kunt maken (op basis van goede redenen) omdat het vaak gelijkwaardige keuzes zijn. Ze hebben allebei in gelijke mate voor- en nadelen.

Geweldige kans

Haar antwoord voor deze lastige levenskeuzes is dan ook als volgt. Het staat je vrij om bij een gelijkwaardige keuzemogelijkheid te kiezen voor het leven dat je het liefste wilt leiden. Sterker nog, je wordt dus niet geconfronteerd met een vervelend dilemma, maar met een geweldige kans om richting te geven aan je leven. Een kans op een leven dat je zelf hebt gekozen. Een levenskeuze maken op basis van de persoon die je wenst te zijn.

Bootcamp identiteit en keuzes maken

Bootcamp scoort een 9,3 en “geeft een enorme boost energie”

Bootcamp ‘Wat wil ik nu echt?’ scoort een 9,3 en “geeft een enorme boost energie”

In twee middagen was het de uitdaging voor de 10 deelnemers dat iedereen voor zichzelf de vraag zou gaan beantwoorden: Wie ben ik en wat wil ik nu echt?

Wat hebben we gedaan?

We begonnen met een relaxte kennismaking in de binnentuin, waarbij de deelnemers langzaam binnendruppelden. Iedereen verwonderde zich over het mooie oude pand en de prachtige cursusruimte.

De Bootcamp begon met een uitgebreide voorstelronde, waarbij zowel de docent als de deelnemers in alle openheid en eerlijkheid over zichzelf vertelden. Dit brak het ijs zogezegd en vanaf dat moment was niets meer onbespreekbaar.

Wat volgde die twee middagen was een verrassende mix van filosofische theorie en oefeningen die daarop inspeelden. De thema’s waren verlangens, authenticiteit, identiteit en intuïtie. De oefeningen hebben geleid tot meer zelfinzicht, maar belangrijker nog: iedereen ging ook daadwerkelijk aan de slag met de belangrijkste vragen in zijn/haar leven. Het resultaat was geweldig, nagenoeg alle deelnemers hebben echt een antwoord of visie kunnen formuleren op hun levensvragen en deelden dat met de groep.

Evaluaties

De evaluaties waren dan ook lovend. Zo was het gemiddelde rapportcijfer dat de deelnemers aan de cursus gaven een 9,3 en aan de docent zelfs een 9,5.

consult

Uiteraard werden er ook verbeterpunten genoemd, zoals de inkadering van alle onderdelen in het grotere geheel en de akoestiek van de zaal vanwege de open ramen. Tot en met iemand die als verbeterpunt schreef: “Niets veranderen, Thijs, helemaal goed zo!”

Quotes

De quotes uit de evaluaties zeggen wellicht meer dan cijfers:

“Als je antwoord wil krijgen op de vraag ´Wat nu?´ zul je deze vraag hier op kunnen lossen!”

“Nieuwe sleutels tot een beter zelf inzicht.”

“Geeft een enorme boost energie.”

“Verrassend verrijkend.”

“Het gevoel dat alles mogelijk is.”

“Een vriendengroep waarin alles gezegd kon worden”

“Hartelijk dank voor de inzichten van deze Bootcamp, voor de fijne kennismakingen en ontmoetingen en voor de heerlijke culinaire verwennerij.”

Bedankt

We willen iedereen bedanken voor het prachtige weekend. Het is voor ons echt bijzonder geweest om meerdere redenen. De hartelijkheid, vriendelijkheid en openheid van iedereen speelt daarbij de belangrijkste rol. Ook opvallend waren de interessante gesprekken tussen mensen onderling, gedurende de dag en tijdens de afsluitende borrels.

Monieks culinaire verwennerijen tijdens de bootcamp

Daarnaast de goedverzorgde hapjes en drankjes van Moniek, die ervoor zorgden dat je je thuis voelde en kon genieten. Het nuttige met het aangename dus.

Mixtup, bedankt voor de prachtige ruime locatie, waardoor je het huiskamer gevoel had en iedereen ook lekker bleef borrelen na afloop…

Volgende Bootcamp

We willen besluiten met het overweldigende enthousiasme aan het eind van het weekend, het geeft een heel goed gevoel dat we van zoveel mensen heb gehoord dat ze het geweldig vonden. Superlatieven schieten tekort.

“Als je antwoord wilt krijgen op de vraag ´Wat nu?´ zal je deze vraag hier op kunnen lossen. Doen dus!”

Zelf meedoen?

Ja, ik wil meer informatie over de volgende bootcamp !

VOORNAAM*

ACHTERNAAM*

EMAIL*

TELEFOON

OPMERKING

Gelieve dit veld leeg te laten.

Dertigersdilemma

Het Dertigersdilemma

Het dertigersdilemma kan worden verklaard uit onze geschiedenis en de huidige staat van de maatschappij.

Door Thijs Sins

Filosoof Roman Kzrnaric verklaard in de onderstaande video alle problemen die samenhangen met dit thema. Hij gaat op zoek naar de redenen waarom wij werk zoeken dat voldoening geeft, maar daarnaast geeft hij ook advies hoe we daadwerkelijk daar kunnen komen. Het dertigersdilemma betekent voor velen een staat van verwarring, misschien zelfs een lichte crisis, over de beroepskeuze. Roman noemt onder meer de zogenaamde keuze paradox waarin wij ons bevinden, er is te veel keuze, daarom kunnen we nauwelijks kiezen. Een citaat van Zygmunt Bauman schiet mij te binnen:

“de vreugde van het kiezen wordt altijd ietwat getemperd door het vermoeden dat er vele andere keuzemogelijkheden waren die je links hebt laten liggen.”

Verder gaat hij in op de verschillende persoonlijkheidstesten, zoals de MBTI (Myers Briggs) test, die heden ten dage door vele loopbaanadviseurs wordt gebruikt en de gevaren daarvan. Het is namelijk een foto-opname van je leven op dat moment!

Kans

De tijd waarin wij nu leven en het daarmee gepaard gaande dertigersdilemma kun je ook zien als een enorme kans en een rijkdom. Je krijgt de kans om je leven opnieuw in te richten, precies zo dat jij je waarden en talenten kwijt kan in je werk. Hoe je dat vervolgens doet wordt ook nog aangeroerd in het verhaal. “Probeer te letten op die momenten dat je ‘flow’ ervaart in dat wat je doet. Die werkzaamheden geven je een goede richting voor het type werk dat je voldoening zal geven.

Een belangrijk punt dat Roman noemt zie ik zelf ook veel terug bij cliënten in mijn praktijk. Namelijk dat men veel te lang nadenkt over de beste mogelijke carrièreverandering, alvorens actief iets te ondernemen. Probeer het om te draaien, ga eerst iets ondernemen (vrijwilligerswerk, stage, meelopen, afspraken, bijbaan) en ervaar hoe het is om te experimenteren in dat werkveld. Bedenk pas daarna wat jou het beste is bevallen. Probeer je angst voor het zetten van nieuwe stappen te overwinnen, je krijgt spijt als je het niet doet.

 

Neem contact op met Tatkraft Filosofie voor een effectieve aanpak van het dertigersdilemma.

Dertigersdilemma

Vragen aan jezelf: Wat is het dertigersdilemma?

Vragen aan jezelf: Wat is het dertigersdilemma?

Je bent hoog opgeleid. Hebt een succesvolle carrière. Je woont in een mooi appartement in Amsterdam. Je hebt lieve vrienden en alles in je leven is goed geregeld. Eigenlijk zou je helemaal niet ontevreden mogen zijn, maar toch knaagt er iets en ben je niet gelukkig. Ik denk dat ik deze vraag kan beantwoorden omdat ik zelf ervaringsdeskundige ben op het gebied van het dertigersdilemma. Daarnaast heb ik met mijn filosofische praktijk voldoende ervaring als counselor/coach op het gebied van dit soort levensvragen.

Het dertigersdilemmaDertigersdilemma

Het probleem van het dertigersdilemma betekent dat je op een keerpunt bent gekomen in je leven. Tot nu toe was je gelukkig omdat je jouw identiteit kon ontlenen aan wat anderen van je vonden. Zolang je aan de verwachtingen en wensen van de buitenwereld voldeed, oogstte je lof en dat maakte je gelukkig. Je deed een studie waar je ouders trots op waren. Je wist vervolgens een goede baan te bemachtigen waaraan je een zekere status kon ontlenen bij je vrienden. Maar dan. Nu echter ben je op een punt aangekomen in je leven waarop je merkt dat dit een doodlopende weg is. Want je hebt nu toch aan alle voorwaarden voldaan? Je hebt nu toch alles bereikt waarvan je dacht dat je daar gelukkig van zou worden. Je hebt precies gedaan wat er van je verwacht werd. Hoe kan het dan zijn dat je nu niet gelukkig bent?

Wat mist er dan in hemelsnaam?

Wat er ontbreekt, is dat je zelf aan het roer moet gaan staan en sturing moet gaan geven aan je leven. Je kunt niet meer vertrouwen op wat anderen vinden dat jij zou moeten doen. Betekenis geven aan je leven, dat kunnen anderen niet voor jou doen. Zodoende kom je er nu langzaam achter dat je er alleen voor staat bij belangrijke keuzes. Het is niet aan anderen om jou gelukkig te maken. Die verantwoordelijkheid draag je helemaal zelf. Alleen jij hebt die mogelijkheid om je leven dusdanig in te richten dat het passend is. Jij bent de enige met die sleutel.

Zin en betekenis

Maar waarom is zin en betekenis geven aan je leven dan zo belangrijk? Wanneer je keuzes maakt die echt bij jou passen, bijvoorbeeld qua baan of carrière, dan zal je merken dat het je goed af gaat. Dat er een wisselwerking ontstaat tussen jou en hetgeen je gekozen hebt. Dat je doeltreffender keuzes maakt en dat je ook makkelijker je doelen realiseert. Je zult merken dat dingen meer vanzelf gaan, dat je meer in een flow komt. Je ervaart dat je meer gewaardeerd wordt om wie je bent en dat je lekkerder in je vel zit. Al deze positieve elementen dragen bij aan een zin- en betekenisvol leven. Daarmee is het dertigersdilemma vooral niet een vervelende existentiële crisis, maar juist een enorme kans. Als je het serieus neemt heb je kans op een veel rijker en gelukkiger leven.

Wie ben ik? wie ben ik

Als dit besef is doorgedrongen dient de vraag zich aan; Wat maakt mij gelukkig? Hoe kan ik zin en betekenis geven aan mijn leven? Welke keuze moet ik maken? En bovendien, als ik veel van mijn keuzes niet zelf heb gemaakt; Wie ben ik eigenlijk echt? Om daarachter te komen zal je aan reflectie moeten gaan doen. Zelfreflectie, een dialoog met een expert en goede gesprekken met je partner zijn hierbij essentieel. In mijn eigen praktijk stimuleer ik mensen door middel van gesprekken, oefeningen en teksten om zichzelf beter te leren doorzien.Daarnaast probeer ik ze te leren hoe je authentieke keuzes kunt maken.

Gelukkiger leven

Maar of je nu mijn hulp gebruikt, of die van een andere expert. Het uitgangspunt blijft dat je voldoende zelfkennis dient te verwerven om keuzes te kunnen maken die dicht bij jezelf staan. Zodat je deze enorme kans op een meer vervullend en gelukkiger leven met beide handen aangrijpt.

Lees meer over mijn aanpak in 1 weekend…

 

Start cursus: Riding the wild horse

Wat wil ik nou echt?dertigersdilemma, wat wil ik nou echt?

Iedereen wil iets voorstellen, iemand zijn, herkend worden. Dan helpt het carrière te maken, naar de juiste feestjes te gaan en de mooiste partner te hebben. En daarnaast een cool leven te leiden en ook nog veel echte vrienden te hebben. Ambitieuze doelen. ‘t Is even doorbijten maar dan heb je ook wat in handen: een gelukkig en compleet leven.

In deze cursus neemt filosoof Thijs Sins je mee in de spanning tussen de echte en de bedachte wereld. Wie is eigenlijk je raadgever in het stellen van je doelen in je leven? Is dat de echte ik of de bedachte ik? Is dit, om met Freuds bril te kijken, het ego of het es? Wie is bij jou de baas in het maken van keuzes? Ben jij de ruiter of het paard?

Deze cursus richt zich op het ontstaan van de idee van het individu sinds de Verlichting en is een verkenning van de betekenis van authentiek handelen. Hoe kun je ontsnappen aan de waan van de dag en keuzes maken die dicht bij jezelf staan?

Met de combinatie van zowel denken als doen kun je ondervinden wat het betekent om intuïtief te handelen. En hoe je kunt luisteren naar de signalen van je onbewuste -of om ze gewoon te negeren. Deze cursus geeft je het gereedschap voor een doeltreffender leven.

Lees verder..

Wat wil ik nou echt?

De cursus Riding the Wild Horse gaat over de vraag: Wat wil ik nou echt?

Bestsellerauteur Peter Bieri, alias Pascal Mercier, van “De nachttrein naar Lissabon”, geeft aan dat het antwoord ligt in het volgen van je dromen.

Dat is makkelijk gezegd, maar welke droom dan?

Om die vraag te beantwoorden is zelfinzicht nodig. “Hoe beter je jezelf kent, hoe beter je weet welke mogelijkheden je niet hebt benut,” aldus Bieri.

Wie ben ik en wat wil ik nu echt? gaat precies daar over. Het vergroten van je zelfkennis door middel van oefeningen en filosofische reflectie.

Hieronder volgt het artikel over Bieri uit Filosofie Magazine, door Anne Havik

Pascal Mercier: ‘Geef om je dromen’

Bestsellerauteur Peter Bieri, alias Pascal Mercier, over het leven dat je ook had kunnen leiden

‘Vraag jezelf af wie je bent, wat je wilt, of dit het leven is dat je had willen leiden of dat er delen in jou zijn die je tot nu toe niet geleefd hebt.’ Peter Bieri, filosoof en schrijver van bestsellers als Nachttrein naar Lissabon, over zelfkennis en vrijheid. ‘Wat is vrijheid?’ vraagt Peter Bieri op zijn hotelkamer in Amsterdam, terwijl rugpijn hem voortdurend dwingt om in een andere houding te gaan zitten. Zijn we in het leven altijd vrij om radicale beslissingen te nemen, bijvoorbeeld om ineens onze banen en geliefden achter ons te laten? We fantaseren er allemaal weleens over – maar is het vervolgens een teken van onvrijheid, of zelfs lafheid, als we het niet daadwerkelijk doen?

‘Dat laatste vindt in ieder geval de Franse filosoof Jean-Paul Sartre’, zegt Bieri, hoogleraar filosofie aan de Freie Universität van Berlijn. Bij het grote publiek is de Duitse filosoof bekender door zijn bestsellers als Nachttrein naar Lissabon en, recenter, Lea. Bieri is het niet eens met Sartre. ‘Het verleden bepaalt altijd voor een deel wat we doen en hoe we handelen. Het is niet laf of een teken van onvrijheid om dat verleden te laten meewegen in de beslissing of we iets doen of laten.’ Dat standpunt lijkt merkwaardig. Want juist Nachttrein naar Lissabon handelt over een man, Raimund Gregorius, die plotseling in het holst van de nacht de trein neemt naar Portugal en zijn baan achter zich laat. Maar volgens Bieri moet je dat niet zien als een radicale breuk: ‘Natuurlijk zijn er mensen die in hun leven opeens een andere koers kiezen.

Maar hoe radicaal is die koerswijziging? Kun je zomaar kiezen wat je wilt? Bedenk wel: niet iedereen zou die nachttrein nemen. Gregorius neemt hem omdat er een kracht in hem wakker wordt geroepen na het lezen van een boek van een Portugese schrijver. Maar die is niet volkomen nieuw – hij was er altijd al, alleen kende hij die kant van zichzelf nog niet. Ik denk dat we verrast kunnen worden door wat we in onszelf ontdekken, maar dat is nog niet hetzelfde als een compleet nieuw persoon worden. We worden hooguit méér wie we al waren. Het boek van de schrijver dat Gregorius in handen krijgt, appelleert aan wie hij in potentie al was.’ Volgens Bieri is vrijheid dan ook gekoppeld aan zelfinzicht, en niet aan radicale vernieuwing. In zijn filosofische werk Het handwerk van de vrijheid. Over de ontdekking van de eigen wil zet hij deze gedachte uitvoerig uiteen. ‘Hoe beter je jezelf kent, hoe beter je weet welke mogelijkheden je niet hebt benut. Omgekeerd geldt dat je jezelf mogelijkheden ontzegt als je niet naar jezelf kijkt. Omdat je dat niet wilt, bijvoorbeeld. Of omdat je dat door emotionele blokkades niet kunt.’

Lea, zijn nieuwste boek, laat zien hoe vernietigend dat kan zijn. De achtjarige Lea vindt na de dood van haar moeder troost in de muziek. Haar vader koopt een viool voor haar en ze blijkt een bijzonder muzikaal talent te hebben. Maar genialiteit laat geen ruimte voor het individu. Ze vlucht in haar vioolspel, en leeft na verloop van tijd alleen nog maar voor concerten. Haar andere mogelijkheden ziet ze niet meer. Ze heeft alleen nog belangstelling voor mensen uit de muziekwereld, vervreemdt van haar vader en uiteindelijk ook van zichzelf. Ze heeft haar vrijheid verspeeld en wordt krankzinnig. Haar vader – die alle contact met zijn dochter kwijtraakt – vervalt eveneens tot waanzin en begaat een misdaad. Op zijn beurt was hij zo geobsedeerd door zijn dochter dat hij zonder haar niets meer voorstelt.

Dagboek
Hoe leer je nu jezelf kennen, inclusief onvermoede kanten, om zo je vrijheid te vergroten? Voor Bieri gebeurt dat door te schrijven. ‘Als ik schrijf, geef ik mijn persoonlijke antwoord op vragen die ieder mens bezighouden. Over tijd en vergankelijkheid, of intimiteit. Taal helpt mij om mijn gedachten te ordenen. Daarbij werkt het voor mij als psychoanalyse – het helpt me om achter eigenschappen van mezelf te komen waarvan ik nooit wist dat ik ze had. Veel mensen houden om die reden bijvoorbeeld een dagboek bij; je analyseert jezelf, en als je dat kritisch doet, durf je ook vragen te stellen waarmee je jezelf echt op de proef stelt. Maar je kunt ook in een goed gesprek met anderen tot meer zelfkennis komen. Het gaat erom dat je een manier vindt om je emoties en herinneringen aan de oppervlakte te laten komen. Dan kun je ze interpreteren of bestrijden, en dat levert je innerlijke vrijheid op. Zo verruim je je blik op jezelf.’

De personages in zijn boeken maken – net als de schrijver zelf terwijl hij ze laat ontstaan – stuk voor stuk een ontwikkelingsproces door. Ze strijden, volgens Bieri, om hun vrijheid. De nachttrein, die overigens ook in het boek Lea voorkomt, zou je kunnen zien als een metafoor voor de ontdekking van die eigen vrijheid. Bieri: ‘Lea kijkt vol verbazing naar nachttreinen en hun slaapwagons. Het lijkt haar tovenarij dat er treinen met bedden bestaan waarin je zomaar gaat liggen om ergens anders wakker te worden. Geen wonder, want haar leven draait volkomen om haar viool, dus zij kan zich niet voorstellen dat ze zomaar een trein naar elders zou nemen. Voor Gregorius is die trein daarentegen bittere noodzaak, om zichzelf beter te leren kennen. Daarvoor is het nooit te laat – ook niet op je vijftigste of zestigste. Iedereen kan, op ieder moment, zijn leven en de structuren waarin hij misschien gevangenzit ter discussie stellen. Ik denk zelfs dat het veel eenvoudiger is als je je realiseert dat je hiertoe “als persoon” niet volledig hoeft te veranderen. Het gaat er immers eerder om onvermoede kanten van jezelf naar boven te halen. Bekommer je om je dagdromen en wensen, die je altijd al had. Zo vergroot je je innerlijke territorium. Vraag je af wie je bent, wat je wilt, of dit het leven is dat je had willen leiden of dat er delen in jou zijn die je tot nu toe niet geleefd hebt. Zodra je antwoorden hebt gevonden op die vragen, kun je besluiten om het roer om te gooien en de situatie waarin je leeft te veranderen. Je moet het gesprek met jezelf aangaan en bereid zijn om naar je eigen antwoorden te luisteren.’

Letterlijk breken met je oude leven, zoals Gregorius, is iets wat alleen de meest moedigen onder ons doen. Niet iedereen die erachter komt dat hij zijn leven misschien niet helemaal leeft zoals hij zich dat ooit had voorgesteld, is bereid om letterlijk weg te gaan. ‘Dat hoeft ook niet’, zegt Bieri. ‘Je kunt de nachttrein ook nemen zonder dat je in een trein stapt. Als je erachter komt dat je andere delen van jezelf ook wilt leven, en je gevangen voelt in een bepaalde situatie, moet je iets veranderen. Dat hoeft niet heel veel te zijn. Meestal hoef je niet met een situatie te breken; het volstaat om jezelf gedeeltelijk te veranderen. Namelijk de manier waarop je tegen een situatie aankijkt. Je kunt een ander perspectief innemen. Bijvoorbeeld opnieuw kijken naar de stad waarin je leeft, of je werk of je partner. Daarmee zijn zij nog steeds dezelfde stad of baan of partner, maar de “nachttrein nemen” betekent hier dat je opnieuw en zonder vooroordelen leert kijken naar een situatie die vanzelfsprekend lijkt. Met verwondering, door de ogen van een kind. Dan zie je ook de andere mogelijkheden die de situatie biedt. De weg die je met je partner bent ingeslagen, hoeft bijvoorbeeld niet definitief te zijn. Natuurlijk, je hebt te maken met de praktijk, en met een ander die niet volledig flexibel is, zoals je dat ook zelf niet bent. Maar dan nog zijn er zoveel onvermoede kanten en talenten, die je vaak over het hoofd ziet omdat je volkomen gefixeerd bent op die ene weg of dat ene doel.’

Het besef dat vrijheid en kennis van jezelf in directe relatie tot elkaar staan, is volgens Bieri van alle tijden. Mensen hebben altijd al gevoeld dat de emoties en de structuren die ze hebben aangeleerd niet het laatste woord hoeven te zijn over wie we zijn. Daarom hebben ze altijd al gereisd, gingen ze het klooster in, en probeerden ze te begrijpen wie ze zelf waren. ‘Die vraag zien we al terug in de Griekse tragedies, bij Socrates en ook bij Augustinus. We hebben altijd al begrepen dat kennis van onszelf ons meer mogelijkheden in het leven gaf. Zelfs toen de goden daarin nog een grote rol speelden. En die mogelijkheden geven ons leven zin. Meer dan al het andere.’

Toch erkent Bieri ook dat er veel situaties te bedenken zijn die zo moeilijk of traumatisch zijn dat ze een individu nauwelijks meer in de gelegenheid stellen om die vrijheid te voelen. Hoe ga je om met de dood van een kind, bijvoorbeeld? Of met vervreemding van mensen van wie je houdt als je in een situatie bent beland die voor beiden ondraaglijk is geworden? Bieri: ‘Hoe groot de vrijheid die je als mens ervaart ook is, er kan altijd iets kapotgaan zonder dat je het in de hand hebt. Het leven is fragiel, en mensen ook. Er kan hun altijd iets ergs overkomen, of ze kunnen ziek worden, fysiek of mentaal, en zichzelf pijn doen. Daarom probeer ik vrijheid altijd te zien in relatie tot wie je bent en waar je staat. Ik wil waarheidsgetrouwe boeken schrijven die de menselijke fragiliteit niet uit de weg gaan. Ik wil over het leven schrijven en een dialoog met de lezer aangaan. Maar ik stel ook dat de lezer een dialoog met zichzelf aan kan gaan, en dat hij zijn eigen leven in een nieuw perspectief kan zien. Literatuur is in staat om hetzelfde met de menselijke tragedie te doen als een requiem met de dood. Ze helpt om een treurige gebeurtenis mooi te maken, waardoor we die kunnen integreren in ons leven. Schoonheid maakt het leven draaglijk en leert ons wie we zijn. Dat is de bevrijding die literatuur kan bieden.’

Peter Bieri is hoogleraar filosofie aan de Freie Universität van Berlijn. Hij werd vooral bekend met zijn bestseller Nachttrein naar Lissabon. Net als zijn meest recente roman Lea schreef hij dat boek onder het pseudoniem Pascal Mercier.

Ben je enthousiast over deze materie? Volg dan de cursus Wie ben ik en wat wil ik nu echt?